Een gebroken wervel, en dan?

Over een wervelbreuk bij botontkalking

Veel mensen lopen (te) lang door met een gebroken wervel zonder dat zij zich dit beseffen. Natuurlijk heb ik het dan niet over de auto die een voetganger schept waarbij er een of meerdere wervelbreuken ontstaan van vaak een instabiel type. Ik heb het hier over de breuken die in en om het huis kunnen ontstaan bij mensen die vaak minder sterke botkwaliteit hebben (osteoporose of botontkalking). Dit gebeurt dus vaker op wat latere leeftijd.

Een potentieel nare aandoening met grote impact op de (latere) kwaliteit van leven

Ik verwijs hier ook naar mijn eerdere artikel over de sagittale balans. Onderstaande figuur toont wat er gebeurt bij het verouderingsproces: links in beeld (A) de normale situatie waarin we fraai rechtop kunnen staan zonder dat dit ons teveel energie kost. Midden in beeld (B) het afvlakken van de onderrug bij veroudering van met name onze tussenwervelschijven. Rechts in beeld (C) een zodanige verandering in balans dat ons lichaam maximaal probeert de compenseren door het bekken naar achteren te kantelen en de knieën te buigen. In dit voorbeeld zonder succes aangezien de loodlijn (lichtblauw) hier nu voor het centrum van onze heupen valt. De pelvic tilt (bekken kanteling), aangegeven door de rode hoek, is hier dan aanzienlijk toegenomen. Dit is een situatie is garant staat voor een slechte kwaliteit van leven met pijn in de rug en die voor mensen als zeer vermoeiend wordt ervaren. Vaak is het gebruik van een rollator dan noodzakelijk. De overgang van situatie B naar C kan ineens ontstaan door een breuk in een wervel.

Uw wervelkolom bij het verouderingsproces

Bij wie treden de problemen met een gebroken wervel met name op?

Met name vrouwen boven de 55 jaar lopen een verhoogd risico op botontkalking (osteoporose). Bij hen kan er makkelijker dan bij anderen met goede botkwaliteit een wervelbreuk ontstaan bij een beperkt ongeval zoals een val van een keukentrapje of zelfs bij het vertillen van een zware bloempot. Deze wervelbreuk kan soms letterlijk gehoord worden maar zeker gevoeld worden met een acute heftige pijn vaak in het gebied tussen de borst- en lendewervelkolom (het gebied net onder BH-band niveau).

Op zich genezen deze breuken net als bij mensen met goede botkwaliteit doorgaans tussen de 6 en 12 weken. Echter, de stand waarin de breuk geneest is van doorslaggevend belang voor het verdere herstel met kans op eventuele restklachten.

Mensen met weinig holling (lordose) in de rug (voorbeeld 1 + 2) hebben een grotere kans op rugklachten dan mensen met veel holling in de rug (voorbeeld 3 + 4). Dit komt omdat deze tweede groep een minder grote verandering in de balans ervaart zodra een wervel bijvoorbeeld met een wighoek van 10 graden indeukt zodat dit op groep A + B een relatief grotere verstoring geeft dan bij groep C + D.

Verschillende rugtypen

Bent u type 1 - 2 of 3 - 4?

Net als botontkalking te meten is met een scan (dexa scan) kun je met een goede röntgenfoto zien tot welk type wervelkolom jij behoort. Ga daarom naar een arts zodra je acute pijn in de rug hebt die erger is dan je normaal gewend bent. Zodra er een breuk in een wervel ontstaat kunnen wij zien wat voor type wervelkolom en wat voor type wervelbreuk jij hebt opgelopen. Mocht de wighoek van de wervel fors toenemen de eerste 2 weken bij een type 1-2 wervelkolom dan is herstel hiervan mogelijk met een (beperkte) operatieve behandeling.

Wat kan er aan gedaan worden?

Door verbeteringen in operatie technieken en materialen kunnen we tegenwoordig met enkele kleine openingen in de huid en spieren rondom de wervelbreuk deze operatief weer ophogen en in een verbeterde stand laten genezen. Dit lukt alleen als we er op tijd bij zijn. Wanneer de breuk na 3 maanden al helemaal in de verkeerde stand is genezen is deze niet meer op deze relatief eenvoudigere manier te herstellen. In dat geval zijn eventuele grotere ingrepen noodzakelijk.

Zodra de patiënt onder narcose op de buik wordt gepositioneerd kunnen wij de gebroken wervel aanprikken en voorzien van een systeem in de wervel waarmee de indeuking kan worden “opgekrikt”. Zodra de wighoek is gecorrigeerd gebruiken we doorgaans cement om de wervel op te vullen (kyfoplastiek). De bovenliggende en onderliggende wervels worden dan met schroeven en staafjes aan elkaar vastgemaakt zodat de breuk niet alleen van binnen maar ook aan de achterzijde extra ondersteund wordt. In het voorbeeld hieronder links in beeld de situatie met een 34 graden wighoek voor de ingreep en slechts 3 graden wighoek na de ingreep. Na genezing van de breuk kunnen de staven en schroeven eventueel later weer verwijderd worden mocht dit gewenst zijn. Dit een een veilige techniek met doorgaans weinig bloedverlies. Direct na de operatie mag de patiënt de rug gaan belasten ook al is deze vaak voor een periode door de operatie wat pijnlijk. De behandeling voor de eventueel onderliggende botontkalking kan ook direct van start gaan met medicijnen mocht dit aan de orde zijn. Hiermee voorkomt men nieuwe problemen in de toekomst van nieuwe wervelbreuken.

Röntgenfoto

Wordt dit ook door mijn zorgverzekeraar vergoed?

Ja. De cement behandeling zelf zonder schroeven (vertebroplastiek of kyfoplastiek) wordt niet vergoed maar wel als dit onderdeel uitmaakt van ook een fixatie van de wervelkolom. Aangezien de literatuur heeft uitgewezen dat aanvullende fixatie steviger is dan alleen de kyfoplastiek wordt dit inmiddels altijd in combinatie gedaan en vergoeden de meeste zorgverzekeraars deze behandeling.